Mij werd aangeraden om de leerstof voor S. te 'compacten' zodat ze in de klas ook aan extra verrijkingsmateriaal kan werken. Dat vind ik in de praktijk toch erg moeilijk. S. lijkt niet in staat om zelfstandig te werken. Ze stoort de andere kinderen ook. Wat kan ik doen?
Kijk eerst of S. zelf begrijpt wat ze aan extra mogelijkheden krijgt
aangereikt.
Misschien ziet ze er nog erg tegenop doordat ze niet goed weet wat
van haar verwacht wordt.
Soms heeft een kind wat enthousiasme nodig van buitenaf (dus van u
als leerkracht bijvoorbeeld) om te gaan zien dat dit leuke nieuwe mogelijkheden
zijn.
Kijk ook of S. alle hulpmiddelen heeft die nodig zijn voor haar eigen
werk: boeken, papier, weten wanneer ze naar haar begeleider mag met vragen
over haar project.
Bespreek samen met haar de regels voor haar werk: zorg vooral dat ze
goed weet wat het eindresultaat gaat worden en hoe u dat (eventueel samen
met haar) zult beoordelen.
Hiervoor kunt u goed gebruik maken van het 'Leerafspraak-formulier'
in Nieuwsbrief I, 2000.
Het is heel belangrijk wanneer u een leerling zelfstandig laat werken,
dat u tijd inplant voor de begeleiding. Liefst op een vast tijdstip, zodat
het kind zelf nooit het gevoel heeft dat het aan zijn of haar lot wordt
overgelaten. Ook al hebben de kinderen die zelfstandig werken bijzondere
vermogens, het blijven toch kinderen die uw aandacht net zo hard nodig
hebben als de andere kinderen in uw klas. En als ze zelfstandig gaan werken
hebben ze een steuntje in de rug (in de vorm van uw belangstelling en enthousiasme)
extra nodig. Als haar storende gedrag niet verandert, kunt u het beste
een gesprek met de ouders beleggen voor meer inzicht en voor ondersteuning
thuis van de regels die u op school stelt.
Mijn leerling S. is nog erg jong. Toch is mij door de psycholoog die hem getest heeft aangeraden om het rekenwerk te 'compacten', zodat hij tijd over heeft voor andere dingen. Is het niet beter om met dat 'compacten' te wachten tot hij wat ouder is? Hij kan toch nog zo lang leren op school… Waarom nu al zoveel druk op het kind gelegd?
Veel leerkrachten zijn er bang voor om vooral jonge kinderen in de onderbouw
te overvoeren met kennis.
“Laat ze toch nog wat kleuteren” is een veel gehoorde reactie. Maar
je geeft de slimme kinderen veel meer dan alleen wat meer kennis, wanneer
je ze al in de onderbouw went aan 'compacting': hun houding tegenover de
leerstof en tegenover het leren zelf verandert erdoor. Ze leren al jong
om zelfstandig naar de leerstof te kijken: wat kan ik al, en wat moet ik
van dit hoofdstuk nog leren?
Zo train je ze in een heel belangrijke vaardigheid: zelf verantwoordelijkheid
te nemen voor hun eigen leerweg. En om dat te kunnen moet je goed weten
dat niet alles voor iedereen hetzelfde is, dat niet iedereen precies hetzelfde
nodig heeft. Er is op dit moment een TV-reclame waarin een wit T-shirt
centraal staat. Telkens iemand anders heeft het aan: een jong kind, een
zwangere vrouw, een gespierde man, een heel klein babietje, een oud meneertje
enz.
De boodschap is mensen verschillen van elkaar, en wat de een past is
voor de ander (veel) te groot of (veel) te klein. Ons onderwijs is heel
lang een wit T-shirt geweest voor alle kinderen. En veel van de aandacht
ging er vooral naar uit om ieder kind te leren om zich aan dat T-shirt
aan te passen.
'Compacting' is een manier om de zaak om te draaien: kinderen leren erdoor
om te kijken of het past en waar het te groot of te klein is… Zo krijg
je enthousiaste leerlingen op school, in plaats van verveelde (en vervelende)
kinderen die gefrustreerd zijn doordat ze steeds opnieuw moeten doen wat
ze allang kunnen. Zo zal het voor S. zeker ook zijn.
Cathelijne, Natalie, Carlos en Arjan in mijn klas zijn allemaal hoogbegaafd. Ik laat deze kinderen al dikwijls samenwerken aan een wat moeilijker opdracht. Is het dan ook nog nodig om de leerstof te 'compacten'?
Ja! Zelfs in een groep hoogbegaafden zult u nog verschillen vinden in
snelheid van leren en belangstelling voor onderwerpen.
Door te 'compacten' wat ieder kind al kan of gemakkelijk snel kan leren,
kunt u met uw lesprogramma het beste aansluiten bij de behoeften van elke
leerling. Zo kunnen Natalie en Carlos sneller door de leerstof van het
rekenen heen , heeft Cathelijne minder tijd nodig voor taal en Arjan voor
aardrijkskunde.
Misschien willen Cathelijne en Natalie dan in de extra tijd samen computeren
en Carlos en Arjan meer tijd hebben om boeken te lezen voor hun project
over vulkanen…
M. doet ’t liefst NIETS in de tijd die voor hem vrij gekomen is door 'compacten'. Dat is natuurlijk de bedoeling niet. Wat nu?
Voor veel kinderen is op jonge leeftijd al veel van hun tijd ingedeeld,
zowel op school als daar buiten.
Het kan zijn dat M. weinig ervaring heeft met vrije, niet door een
ander voorgestructureerde tijd en dat hij nog niet weet wat hij ermee aan
moet.
Bied een kind als M. een ruime keuze aan verschillende werkjes aan.
Het kan zijn dat u nog eens met M. moet doorspreken wat u van hem verwacht.
Misschien voelt hij zich veiliger om te werken als hij voelt dat u
het belangrijk en leuk vindt wat hij doet. Een beetje aanmoediging kan
wonderen verrichten!
Wij werken op school met een leermethode voor rekenen en taal waar we erg tevreden over zijn. Ik vind het een beetje eng om te 'compacten'. Als ik bladzijden oversla, bestaat dan niet het gevaar dat het kind onderdelen zal missen?
Het belangrijkste is dat het kind de gestelde leerdoelen bereikt en
niet, dat het kind alle bladzijden van het boek van kaft tot kaft doorwerkt.
Veel leerlingen die een leerboek bladzij voor bladzij doorwerken hebben
zelfs geen overzicht (en dus geen beheersing) van de geboden leerstof.
Een leerboek is een instrument dat u helpt om het kind informatie te
geven en die informatie te verwerken.
Het is een van de manieren waarop een leerling dingen kan leren. Maar
wanneer het kind al geleerd heeft wat er in de tekst staat, dan is dat
materiaal gewoon niet geschikt om te gebruiken voor dat kind.
Ik vraag mij af: kost dat 'compacten' en verrijken niet ontzettend veel extra tijd voor mij als leerkracht?
'Compacting' is eigenlijk een manier om niet meer tijd te gebruiken, maar om de tijd die er is effectiever te gebruiken. Bijtijds kijken wat het kin al weet en kan, daarvan een overzicht bijhouden en interessante andere leerstof voor het kind zoeken, dat is tijd investeren. Die tijd wint u ruimschoots terug door: minder nakijkwerk, minder problemen met orde in de las, en minder storingen voor de andere kinderen.
Hoe begin ik? Met een kind of met de hele groep?
In sommige gevallen kan het makkelijker zijn om met een leerling te
beginnen van wie u echt weet dat hij of zij echt voor is op de rest en
profijt zou hebben van 'compacting'.
In andere gevallen zou het kunnen dat leerlingen zich gemakkelijker
voelen wanneer ze met 'compacting' kunnen beginnen in een groepje of zelfs
in de hele groep, zodat niemand wordt buitengesloten.
Wat u besluit hangt van verschillende factoren af: Wat vindt uzelf
de prettigste manier?
Hoeveel verschillende extra werkjes heeft u tot uw beschikking?
Bron: Teaching Young Gifted Children in the Regular Classroom, december 2000